LOGISTICS MARKET INSIGHT – CHIẾN TRANH IRAN VÀ THƯƠNG MẠI TOÀN CẦU: LIỆU TUYẾN ĐƯỜNG QUA MŨI HẢO VỌNG CÓ TRỞ THÀNH “BÌNH THƯỜNG MỚI”?

Sau các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel vào Iran, Tehran đã đóng cửa eo biển Hormuz, gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với thương mại toàn cầu.

Các hoạt động quân sự, cùng với việc nhiều công ty bảo hiểm tạm ngừng bảo hiểm rủi ro chiến tranh, đã làm gia tăng bất ổn và khiến các tàu vận tải bị ùn tắc trong và ngoài khu vực Vịnh Ba Tư. Trong bối cảnh rủi ro cao như vậy, tuyến đường biển vòng qua Mũi Hảo Vọng (Cape of Good Hope) một lần nữa trở thành lựa chọn thay thế quan trọng nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Nếu chiến sự tiếp tục mở rộng, các sự kiện của tháng 3/2026 có thể trở thành bước ngoặt trong cách nhìn nhận tuyến đường Cape. Những cuộc đối đầu nguy hiểm đang buộc nhiều hãng tàu phải đi theo tuyến đường này ngày càng thường xuyên. Thay vì chỉ là phương án dự phòng khi có rủi ro, tuyến đường Cape có thể trở thành tuyến vận tải “bình thường mới” của thương mại toàn cầu.

Những sự kiện trước đây từng khiến tàu phải đi vòng

Việc tàu phải đi vòng qua Nam Phi không phải là điều mới. Lịch sử đã nhiều lần cho thấy các sự kiện địa chính trị có thể làm gián đoạn tuyến đường Suez – Biển Đỏ:

Các cuộc chiến Arab–Israel (1956, 1967, 1973) từng khiến kênh đào Suez đóng cửa trong thời gian dài.
Sau chiến tranh năm 1967, kênh đào Suez bị đóng tới 8 năm, nhiều tàu bị mắc kẹt trong kênh.
Từ khoảng năm 2008, cướp biển Somalia trở thành mối đe dọa lớn đối với tàu thương mại ngoài khơi Sừng châu Phi.
Năm 2021, tàu container Ever Given mắc kẹt trong kênh đào Suez, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều ngày.

Những sự kiện này cho thấy chiến tranh không phải là rủi ro duy nhất có thể khiến tàu phải chuyển sang tuyến đường Cape.

Tấn công ở Biển Đỏ làm thay đổi tuyến vận tải

Đến năm 2024, lực lượng Houthi tại Yemen đã tấn công nhiều tàu thương mại đi qua Biển Đỏ, bằng tên lửa, drone và tàu không người lái.

Điều này khiến nhiều hãng tàu phải lựa chọn giữa ba phương án:

Chấp nhận rủi ro bị tấn công
Đi cùng đoàn hộ tống của hải quân Mỹ, Anh và EU
Hoặc đi vòng qua Mũi Hảo Vọng.

Ở thời điểm cao nhất, khoảng 66% tàu đã chuyển sang tuyến Cape.

Những rủi ro của tuyến đường Cape

Dù an toàn hơn về mặt quân sự, tuyến đường này cũng có nhiều thách thức.

Thời gian và chi phí vận chuyển tăng
Tàu phải đi vòng qua Nam Phi, khiến hành trình dài thêm khoảng 15 ngày so với tuyến qua kênh Suez.
Điều kiện biển khắc nghiệt
Khu vực mũi Nam Phi có thời tiết khắc nghiệt, làm tăng nguy cơ mất container và tai nạn hàng hải.
Hạn chế về dịch vụ hỗ trợ
Năng lực cứu hộ tàu biển sâu trên tuyến đường này hiện khá hạn chế. Nam Phi từng là trung tâm cứu hộ nhưng năng lực này đã suy giảm.
Rủi ro tại các cảng châu Phi
Nếu tàu buộc phải cập cảng ngoài kế hoạch, họ có thể đối mặt với dịch vụ cảng yếu kém hoặc thủ tục chậm trễ.

Cần làm gì để đảm bảo tuyến vận tải này an toàn?

Để tuyến đường Cape trở thành một giải pháp ổn định cho thương mại toàn cầu, cần có sự phối hợp giữa:

Chính phủ các quốc gia châu Phi
cơ quan quản lý hàng hải
Các hãng tàu quốc tế

Các giải pháp bao gồm:

Hiện đại hóa dịch vụ cảng
Phát triển dịch vụ tiếp nhiên liệu và cứu hộ
Hợp tác tìm kiếm cứu nạn trên biển
Tăng cường phối hợp hải quân và lực lượng tuần duyên.

An ninh hàng hải không thể chỉ là trách nhiệm của một quốc gia như Nam Phi, mà cần sự hợp tác khu vực và quốc tế để đảm bảo an toàn cho thương mại toàn cầu.

THILOGI khuyến nghị doanh nghiệp:

1️⃣ Chủ động kế hoạch logistics sớm để hạn chế rủi ro chậm tàu, thay đổi hành trình và phát sinh chi phí.

2️⃣ Đa dạng hóa phương án vận chuyển (kết hợp tuyến, phương thức, cảng trung chuyển) nhằm đảm bảo tính linh hoạt khi thị trường biến động.

3️⃣ Hợp tác với đơn vị logistics có năng lực vận hành trọn gói để kiểm soát chi phí, tối ưu thời gian giao nhận và đảm bảo tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Nguồn: Theo theconversation

Xem thêm: